lunes, 24 de febrero de 2014

Visita Ad Limina

O bispe de Balbastro–Monçon,  mosen Alfonso Milián, participa dende ahiere en a Visita Ad Limina en a Santa Siede. O bispe mantendrá una reunion o jueves 27 con o Secretário d’Estato d’o Vaticano, Pietro Parolin, ta analizar a situacion autual d’o litígio e demandar-le que a diocesis de Lerida cumpla as senténcias e torne os biens d’as parróquias altoaragonesas que se troban en deposito en o Museu de Lerida.
Milián ha incluito tamien este tema en o informe que ha presentato á o Papa Francho an que da á coneixer a situacion d’a diocesis de Balbastro-Monçon. Será a primer vegata que o caporal d’a diocesis altoaragonesa faiga saber á un Pontifice un problema que leva acavallato més de 15 anyatas.
Alfonso Milián aspera que en a reunion con Pietro Parolín se puedan prener as solucions més justas posibles.
Seguntes o bispe autualment o conflito ya no ye tanto un afer d’a Ilésia e que o problema ye o nacionalismo catalán. Talment Milián se creiga que Piris ye un servidor d’a Ilésia e no pas d’a Generalidat, pero ni as suyas accions ni as suyas parolas pareixen refirmar l’amable opinion de mosen Milian.
Prou sabemos que totas as senténcias d’a Santa Siede e d’os tribunals civils son estatas favorables á la diocesis de Balbastro-Monçon e que o litígio estió iniciato per qui yera bispe de Lerida, Ramón Malla, o 7 de juliol de 1998 e continato per Ciuraneta, Salinas e Piris en l’autualidat.

jueves, 13 de febrero de 2014

Més resolucions sobre l'arte aragonés seqüestrato en Catalunya


Simplament sinyalar que en ueito dias b'ha havito tres resolucions judicials favorables á las demandas aragonesas en os diferents procesos que levan a DGA e os bispatos de Balbastro-Monçon e Uesca cuentra a Generalidat de Catalunya per l'arte sacro aragonés seqüestrato per as autoridaz d'a region vicina.
O zaguer capítol, per agora, d'este tierco conflito ye l'auto d'o Tribunal Supremo que refusa almitir á tramite o recurso de casacion d'o Consórcio d'o Museu de Lerida cuentra a senténcia d'o Tribunal Superior de Justícia d'Aragon que refirmava fa una semaneta a catalogacion como BIC d'o frontal de El Salvador de Berbegal.
Simplament ricordar o caso que fa a Generalidat á totas as senténcias que no les son favorables en qualquier afer per grau que hi seiga.
Simplament sinyalar e ricordar que les ne permiten. Que les ne permitimos. En toz os temas e á tota hora. E asinas imos.

miércoles, 12 de febrero de 2014

O muert muyt scura e desobedient...

Hue traigo un poema d'o sieglo XV, un poema d'Eximen Aznáriz. No se sabe guaire d'a vida d'él. Vivió en o sieglo XV e pareix que tenió bella relacion con a Comunidat de Daroca, perque en o suyo archivo se trobó a carta an que yera escrito este poema, o unico que se le’n coneix. O rei d’o planto, encara que no lo hi nombra, podria estar Alfonso V, muerto en Nápoles en 1458. Justament, per lo suyo estilo e tematica, María del Carmen Pescador del Hoyo lo relaciona con ixa corte de Nápoles: Un poeta desconocido de la Corte de Alfonso V de Aragón (Zaragoza 1952). E poco més. O poemeta ye o siguient:

O muert muyt scura e desobedient,
com podiste matar
Rey tan noble, tan virtuoso e eccelent.

O muert muyt cruel e dura,
¿por que matest princep e senyor
de tan gran savieza e cordura?

Rey muit eccelent, muy alyo e devoto
temient a nuestro sennyor Dios
mas que nengun otro.

O Rey, qui con gracioso gesto e callando
a todo honbre desonesto
seciste beuir en paz e tremolando.

O Rey, qui sin grandes menazas e cridos
segurest a toda gent
por plazas e caminos.

O Rey, magnifico e muyt ardido,
de todos los reyes de xristiandat
muyt amado e muyt temido.

O princep muyt alto e muyt eccelent,
quant grant es la dolor
que fazes a toda la gent.

Rey muyt eccelent e piadoso,
de todas virtudes
mucho dotado e abundoso.

Rey de grant sauieza e mesura,
zelant por justicia
e esquiuant logro e toda vsura.

O Rey muyt homil e virtuoso,
ingenioso e sotil
et non punte sobrevioso,

qui por concordia de la eglesia e xristiandat
desposiste tu persona enferma
a caminar e por mar,

por do as preso la muert
con gran paciencia e caridat
a tu torne en martirio e gloria eternal.

martes, 4 de febrero de 2014

Bels testimónios sobre a Bolsa de Bielsa

Dende bels anyos have, con a mentira ixa d’a memória histórica, bi ha gent que quieren fer d’o episódio d’a Bolsa de Bielsa una feita heroica quan, disgraciadament, no estió que atro eixemplo d’a crueldat desinforme de muitos d’os esfensors d’a R.I.P.ublica.
Estes dias, per eixemplo, ye salita de nuevas a convocatória ta un premio de relatos —en espanyol u en aragonés­— sobre ixes foscos dias que no sé quí fa, pero se coneix que se piensa que ixe succeso ye qualcosa que cal remerar. dende a suya anvista idealizata. Idealizata en o millor d’os casos, que prou que muitos d’estes remeradors no son que manipoliadors sin atro ideal que sayar de fer d’a mentira bandera e de l’ódio un modus vivendi.
Leyez si no as parolas con as que ubren o clamamiento: “La Asociación Sobrarbense “La Bolsa” convoca el V CONCURSO DE RELATOS DE “LA BOLSA”, con motivo de las octavas Jornadas de LA BOLSA DE BIELSA a celebrar los días 13, 14 y 15 de junio de 2014 en homenaje a LA 43 División Republicana y a la población civil Altoaragonesa que sufrió en Sobrarbe el acoso franquista del ejercito sublevado”. Increyible pero cierto. triste pero real. Asinas hi son.
Per ixo ye menister ricordar-les á ixes apologistas d’o genocidio qué estió realment a Bolsa de Bielsa e qué significó a preséncia d’os hombres de l’Esquinazau en estas vals nuestras. E como á es republicanoz d’agora se les emplena a boca con a memória, ¿qué millor traça de fer-lo que con a memória encara viva d’as nuestras gents?
Per ixo recupero aquí bels testimonios —e ademés en aragonés— que pueden fer buena honra ta no olvidar a história.
En primeras, un trocet d’una entrevista que apareixeva en o numbro 13 d’a revista El Alcaugüé que fan en a val de Gistau:
—En el mes d’abril del 38 —continúa Joaquín— von jopá ta Francia. I heba mucha nieu. Es soldaus republicanos, con hombres que heban allegau dende Chistén, van fe rota ta que podesen pasá es refugiaus; una zanja fondisma per tot el Puerto de Plan. En el Plano es Carlistas feban un registro con toz es que pasaban; i heba milicianas ta registrá a las mullés, y as hombres, es soldaus. Miraban tot: dinés, joyas y tot lo que valeba algo. A la may de José Blas le van trobá un cinturón con una pocheta en la que i levaba escondidas medallas de la Virgen; al viyé aquello un des jefes ve decí: "¡Venga, a ésta fusilazla!" Menos mal que un atro le va salí en favó, y va fe: "¡No! Sacazle tot, y deixazla que marche." Menos mal; alavez la vida d‘una persona no valeba cosa.
En Bielsa, en Puerto Viejo, tamién i heba control. A una mullé le van trobá no se qué, y l'en quereban gazupiá; pero la mullé que se va refé y les diz: "Conque que a yo firme registrame, y a ixe que va deván, perque sía bispo, deixalo pasá." Conque justo le va vení; el van gritá, y alí mismo el van fusilá, no s'el van pensá mica. “
Testimónio prou parellano á un atro que salió n’a mesma sección d’a revista, en este caso en o numbro 18:
“Al mío pay el van matá en aquela primavera; s’el van levá de Lisier, y en el del Tardán el van matá. En van matá más, la misma noche. El mío pay no teneba miedo a cosa, yera tieso; almejó per ixo el van matá. Sólo tenebe cinco años, yere chiquet. El van fe matá es d’aquí, es rojos; dimpués van jopá ta Francia, levándose mucho ganau de La Fueva, y tot el de par d'aquí, el que no se van comé, s’el van levá.M'en acuerdo de un macho royo, granizo; el van requisá; en i heba un más chovenet, pero aquel va quedá.Per Lisier yera tot plen de güesos; yo yere chiquet, pero siempre m’en acuerdo de viyere muchos güesos, ¡muchos, muchos!, ¡i heba güesos per toz es laus!, m’en acuerdo de ixo, y de que se van levá el pai.”
Muerte e fambre, ixe estió l’heréncio de l’Esquinazau. Prou lo ricordavan tamien en o libro Más d’antes en Sarabillo. Vida y Parlaje (2010):
“Dimpués no teneben birolla ta comer, suerte de lo que i eba enronau por allí en foraus ta que no’l trobasen, se nos llebón las güellas, las bacas, tot el bistiar, m’acuerdo que nombraban un ombre que tenió mucha culpa, le deziban el Esquinazau, que mandó sacar-nos el bistiar”
Esto sí que ye memória, perque esto sí que ye história. Esto sí que ye memória e no pas ixas falórdias que beluns quieren fer pasar no ya per relatos de ficcion sino mesmo per feitos reals.

sábado, 1 de febrero de 2014

Unas parolas de Léo Moulin

Ta emprencipiar febrero, unas parolas d’un autor que, dende posicions poco catolicas, nos sinyala uno d’os nuestros piors pecatos.
Léo Moulin (1906-1996) estió un historiador, sociologo e escritor belga en luenga francesa. Profesor en a universidat de Bruselas, estió autor de decenas de libros que lo fican entre os intelectuals més prestigiosos d’Europa. Asinas, este exmason e tierco racionalista ye, posiblement, o més gran especialista en as ordens religiosas medievals, estió president d’o Instituto Belga de Céncias Politicas e gastronomo apasionato.
En o libro Pensare la storia. Una lettura cattolica dell'avventura umana (Paoline, Milan 1992) Vittorio Messori reconta una trobata con l’autor belga en a que Leo Moulin fa esta encertata reflesion:
Date retta a me –vecchio incredulo che se ne intende!– il capolavoro della propaganda anticristiana è l'essere riusciti a creare nei cristiani e nei cattolici soprattutto una cattiva coscienza, l'avere instillato l'imbarazzo e la vergogna per la loro storia, a convincerli di essere i responsabili di tutti o quasi i mali del mondo… io agnostico ma storico che cerca di essere oggettivo, vi dico che dovete reagire in nome della verità; spesso infatti non è vero, e se talvolta del vero c'è, è anche vero che in un bilancio di venti secoli di cristianesimo, le luci prevalgono di gran lunga sulle ombre; perché non chiedere a vostra volta il conto a chi lo presenta a voi? Sono forse stati migliori i risultati di ciò che è venuto dopo? Da quali pulpiti ascoltate, contriti, certe prediche? Se fosse vera quella vergognosa menzogna dei secoli bui perché ispirati dalla fede del Vangelo, perché allora tutto ciò che ci resta di quei tempi è di così fascinosa bellezza e sapienza? Anche nella storia vale la legge di causa ed effetto.
Parolas que traduzco ta l’aragonés per si á qualcun le fesen honra:

Creyez-me á mi —viello incredulo que prou sabe d’o que charra— a obra mayestra d’a propaganda anticristiana ye haver aconseguito crear en os cristianos, més que més en os catolicos, una mala concéncia, ficando-les-hie a inquietut, e mesmo a vergüenya, per a suya história. Á puro d’insistir, dende a Reforma dica hue, han aconseguito convencez-tos de que sez os responsables de toz u quasi toz os mals d’o mundo… yo (agnostico, pero historiador que mira d’estar ogetivo) tos digo que hez á reaccionar en nombre d’a verdat. Á sovent, en realidat, tot ixo no ye cierto. E si bella verdat bella vegata b’hes, tamien ye cierto que, en un balance de vinte sieglos de cristianismo, as luces superan de luen á las uembras. Altalle, ¿per qué no demandaz vusatros cuentas á os que tos las demandan? ¿Talvegata son estatos millors os resultatos d’o que ye venito dimpuesas? ¿Dende que polpitos ascuitaz mantudos bellas predicas? Si fues cierta ixa mentira vergonyosa d’os sieglos foscos perque yeran inspiratos per a fe d’o Evangélio, ¿per qué altalle tot o que nos ne queda d’aquels tiempos ye ixa encantadera polideça e sapéncia? Tamien en a história vale a lei de causa e efeuto.

martes, 28 de enero de 2014

Més asesinatos en Nigéria

Ye menister ricordar-lo. Encara que ye imposible de quaternar totas as enrestitas que sofren os cristianos en tantos e tantos païses d’o mundo, ye menister ricordar-lo. Hue, bels médios d’informacion —no pas guaires, como ye o triste e vergonyoso costumbre d’este vergonyoso e triste occident nuestro— tornan á charrar d’una atra esferra cuentra os cristianos de Nigéria. Decenas de presonas —bellas 74 seguntes as fuents, encara que o balance ye provisional— son estatas asesinatas a semana pasata en dos atentatos en o norte de Nigéria. As enrestitas causon, ademés, un numbro indeterminato de feritos ­—atras decenas més— en una ilésia catolica d’o estato de Borno e un mercato n’o estato de Adawawa. En a enrestita cuentr’a ilésia d’o pasato domingo, en a ciudat de Waga Chakawa, havrian muerto á lo menos 22 fiels; mientres que més de cinquanta presonas estion asesinatas en o mercado de Kawuri vitimas tamien d’atra esferra terrorista. A ilésia estió enrestita mientres se hi feva a santa misa. Os terroristas disparon cuentra os fiels e beluns fuen feitos refens.  As dos enrestitas s’acumulan á la colla terrorista islamista Boko Haram, que campa salvage en esta region de Nigéria. En Kawuri, seguntes un testigo, a violéncia yera tan gran que "Garra casa yera de piet" e os terroristas, "més de médio centenar", fiço servir esplosivos e armas pesatas. No b’ha que olbidar que dende mayo de 2013 o norte de Nigéria se trova en estato d’emergéncia. No b’ha que olbidar que, seguntes a ONU, més de 1200 presonas son estatas asesinatas en Nigéria á mans d’es terroristas de Boko Haram.

Qui quiera aduyar á os cristianos de Nigéria, que vaiga ta este VINCLO

miércoles, 22 de enero de 2014

A estratégia d'o $i$t€mⒶ

O corrupto sistema á o que somesos hi somos —o $i$t€mⒶ— no aspira á res més que á estar un sistema autopoietico, si hemos á fer servir a faramallosa e bofa paroleria de sociologos como Niklas Luhmann e parellanos.
O caso ye que o corrupto sistema á o que somesos hi somos —o $i$t€mⒶ— no dubda mica en destruir bels elementos suyos como respuesta á las perturbacions d’o médio ta que asinas, encara que o sistema cámbie estructuralment, o rete que fa permaneixca estable durant tota a suya esisténcia, mantenindo a identidat d’o mesmo —seguntes dicivan Maturana e Varela ta l’ambito d’a biologia— e que —seguntes as progecions que Luhmann prevó dimpués de fer servir ta os estúdios socials— seiga o própio sistema o que construiga os elementos que lo conforman.
O caso ye que, dende fa qualques semanas e como parte d’a campanya que o $i$t€mⒶ apresta t’as eslecions europeuas, imos veyendo diferents movimientos ta sayar d’achiquir una esferra en as votacions de mayo. Bels eixemplos:
1) Fa una semaneta se nunciava o naiximiento d’un nuevo partito, VOX, como alternativa á la decadéncia e ruina moral e economica que nos secute. ¿Alternativa? Prou que no. No solo hi son os de siempre —beluns encara nos ne alcordamos de quan o exministro d’a UCD Ignacio Camuñas feva campanya en favor d’a constitucion d’o 78 asegurando, entre atras muitas mentiras, que as autonomias enfortivan a unidat d’a Pátria, guaranciavan a igualdat de toz os espanyols e amilloravan l’alministracion en acercando-la á os ciudadanos— sino que esfienden os mesmos ideals que nos han feito arribar dica aquí: “VOX es un proyecto político para la renovación y el fortalecimiento de la vida democrática española” afirma justo en l’emprencípio o suyo manifiesto fundacional, quan ye precisament ixa vida democrática española a que nos ha traito esta postema que nos emponzonya. ¿Ta qué naix pues este partito? ¿Ta sacar-le votos á o PP? Me creigo que ye més bien ta espardir entre tres partitos —UPyD, Movimiento Ciudadano e agora tamien VOX— o malestar ent’o PP e fer esbafar a carranya ciudadana entre diferents opcions chiquirrinas que se presentan como regenaderas pero son controlatas per as mesmas mans que hue nos afogan.
Ademés, e per si alcaso, pareix que tamien participará n’as eslecions una atra fuerça politica: Podemos, empentata per lo televisivo Pablo Iglesias. Asinas, os descontentos con o PSOE podran trigar entre UPyD, Movimiento Ciudadano e esta nueva alternativa —IU no solo ye parte d’o sistema, sino que en ye uno d’os suyos alacez—. ¿Qué millor traça d’esfer-se d’a indignacion general que confiar-le-ne á un bamboso barbol? ¿Cal ricordar que mesmo Ruiz Mateos plegó en o parlamento europeu quan o PSOE de González yera o súmmum d’a corrupcion? ¿Per qué no podria fer-lo agora este atro aprendiz de clown? M’almira que no le’n haigan pidito á o Gran Wyoming? Encara les vaga.
2) E qué dicir de Gamonal. Independientement d’a raçon que os vicinos tenevan —e tienen— ta esfender-sen d’as cacicadas d’os suyos caporals, a verdat ye —en a mia opinion, claro— que los ha manipoliato dende a zurda e dende a dreita igual como manipolion —dende a zurda e dende a dreita­— o 15-M, que ya ni existe ni ilusiona ni menaça sisquiera.
Per un costato, se’n guardan d’a reaccion popular fendo-la esbellugar els —o $i$t€mⒶ— en chiquetas barallas inofensivas; igual como quan en a Guerra Freda os USA e a URSS provocavan numbrosos conflitos de baixa intensidat ta mantener o suyo status quo —¿qué se les davan á els os muertos en ixas guerras que ni titolars en a prensa per un regular mereixevan?— u como fa agora o NOM con tota mena de revolucions, guerras u atentatos terroristas.
Per un atro costato, movilizan á os suyos partidários. Mientres IU —ixe PSOE bis— ençuriza á las cricas suyas con os viellos lemas sanguinosos d’a guerra civil, o PP —ixe PSOE bis— ixorronta á las suyas ramadas con imágens de bellas decenetas de golagutans cremando contenedors mientres fan bailar trafallons tricolors. D’ixas carranyas e ixes miedos, bels votos en quitaran, pro á fes que sí.
3) E ta rematar, l’alborto. ¡Qué bestieças no hemos havito á sentir estes dias! E de nuevas, ta movilizar partidários d’as dos caras d’o $i$t€mⒶ.
Asinas, tota a oposicion —parlamentária e extraparlamentária— desagera o suyo desagerato aquelarre infanticida, fa mover á las suyas mullerotas e homenoz en esfensa d’una sobirania d’o cuerpo. ¿Que qué ye ixo? Pos que yo puedo fer con o mio cuerpo o que me pete. Mesmo  —e si me lo pide o body— matar atros cuerpos. Perque claro, á estes homenoz e mullerotas no les charres de l’alma, que els son uns desalmaus.
Tanimientres, o guvierno d’a nacion —e as suyas organizacions/agendas de colocacion satelites— presenta como una fita d’a esfensa d’a vida un progecto de lei que refirma e confirma a lei de 1985. Per si alcaso, apareixen bellas voces respuleras en o própio PP ta fer creyer —bueno, Mariano ye un buen hombre que fa o que puede á pesar d’as circunstáncias— que este mal ye un mal menor. ¡Qué digo mal menor! ¡Este progecto de lei que refirma e confirma a lei de 1985 ye una fita n’a esfensa d’a vida! ¿No hez visto alcaso a manifestación d’este cabo de semana en París? Somos a envídia d’a civilizacion occidental.
Á la finitiva e tornando ta l’emprencípio pero sin fer servir o bofo parlage d’a sociología: 
Se vogliamo che tutto rimanga come è, bisogna che tutto cambi. 
Giuseppe Tomasi di Lampedusa Il Gattopardo (1958).
Ixa ye a estratégia d’o sistema: Si queremos que tot contine como ye, cal que tot cámbie. No asperez que o $i$t€mⒶ permitirá garra reforma que menace sisquiera a suya identidat, a suya eséncia. Solo que o Reino de Dios nos ferá libres. Mesmo un autor tan poco cristiano como Wells reconeixió:
This doctrine of the Kingdom of Heaven, which was the main teaching of Jesus, and which plays so small a part in the Christian creeds, is certainly one of the most revolutionary doctrines that ever stirred and changed human thought.
H. G. Wells, The Outline of History (1920).
[Esta dotrina d'o Reino d'os Cielos, que ye a ensinyança principal de Gesús e que no fa que una chiqueta parte en o credo cristiano, ye ciertament una d'as dotrinas més revolucionárias que nunca haiga feito esbellugar e transformar o esmo humano].
Amanemos o Reino de Dios. Tot atro quefer ye perdemés.