Una Académia agora?

O Boletin d'Aragon d'o pasato dia 18 publicava o decreto an que s'aprevavan os estatutos de l'Académia d'a Luenga Aragonesa.

De nuevas —e á diferiéncia d'o refús que l'aprevacion d'os estatutos d'a clamata Académia Aragonesa d'o Catalan ha prevocato en buena cosa d'os lugars de l'Aragon oriental, an que de nuevas 11 lugars (e pareix que en b'havrá més), ya núncian recursos d'inconstitucionalidat cuentra una catalanizacion d'a suya luenga— a notícia no ha tenito mica repercusion en as zonas an que, per cada dia pior, pervive encara a luenga nuestra.

Si nos femos cargo d'o radito consenso con que s'aprevó a Lei de Luengas e a proximidat d'as esleccions d'o 22 de mayo, no pareix o momento més encertato ta que l'Académia d'una luenga morediça faiga garras.

A trista realidat ye que qualsiquier proceso de normalizacion lingüistica ha á contar con un refirme politico, e economico, que l'aragonés no tiene pas.

Perque a trista realidat ye que l'aragonés ni sisquiera no conta con o refirme social neseçário ta que una luenga minorizata tienga bel futuro.

E a culpa ye tota nuestra.

Un cavo d'anyo ta ricordar

Agora, en l’abril de l’anyo 2011 no podemos, ni devemos, oblidar ixe atro abril, l’abril de 1931. Difícil hi ye dixar de veyer as grandiças semellanças que b’ha entre a proclamacion d’a segunda republica e l’actual sistema que padeixemos. D’entre totas ixas semellanças, descuella vistera, agora como altalle, una: l’ódio criminal a o cristianismo.

Faigamos una mica d’alcordança: a zarrata d’a Basilica d’a Val d’os Caitos, o disprécio a o Santo Pair en a suya visita t’as Espanyas, a profanacion d’ilésias e capiellas, a cremata de templos, o clamamiento a procesions blasfemas, os articlos que escalivan l’ódio religioso (u qué atra cosa fan testos como este?) entre atros feitos condenables de tot.

Agora, en l’abril de l’anyo 2011 no podemos, ni devemos, oblidar que a republica naixió d’a ilegitimidat, d’a manipolacion d’os resultatos d’unas esleccions, monecipals, que no ganon pas os partidários d’ixe regimen. Seguntes l’Anuário Estatistico de 1931, d’os 81.099 concellers trigatos, 26.257 en yeran monarquicos e 24.731 republicanos, incluyindo-bi 4.813 juratos socialistas e 15 comunistas. A ixas cifras b’ha que adibir as correspondients a os concellers trigatos o 5 d’abril per aplicacion de l’articlo 29, ye decir per candidatura unica; ixos datos ya los heva ofreixitos o ministério d'a Gobernacion antes d’o 12 d’abril sin que dengun no los discutás. As cifras yeran claras: 14.018 concellers monarquicos e solo que 1.832 republicanos. Ademés, historiadors d'o prestígio de don Ricardo de la Cierva creyen prevato que l’Anuário yera manipoliato e que a victória monarquica estió mesmo mayor. Pero, encara que s'accepten as cifras oficials republicanas, a qüestion ye incontestable: 40.275 concellers monarquicos e 26.563 republicano-socialistas.
Agora, en l’abril de l’anyo 2011 no podemos, ni devemos, oblidar que a ilegitimidat d’a republica continó durant tota la suya enatiça existéncia, fendo d’o crimen e o delicto una ferramienta ta imposar-se, e mesmo fer disapareixer, a buena cosa d’a poblacion, que no la quereva pas. Asinas ya en mayo de 1931, entre os dias 10 e 15 concretament, se cremon tota mena d’edifícios religiosos (ilésias, colégios, palácios bispals, etc.) deban d’a pasividat, quasi complicidat, d’as autoridaz republicanas. En ixas jornatas, en ciudaz como Madrid, Malaga, Sevilla, Cádiz, Cordoba, Múrcia u Valéncia se cremon un centenar d’edifícios.

O episódio fiço ricordar os sucesos d’a Semana Tragica de 1909.

Ixe anticlericalismo salvage veniva empentato per a mesma constitucion republicana que, entre atras bestieças, proclamava: “Quedan disueltas aquellas Órdenes religiosas que estatutariamente impongan, además de los tres votos canónicos, otro especial de obediencia a autoridad distinta de la legítima del Estado. Sus bienes serán nacionalizados y afectados a fines benéficos y docentes.” (articlo 26); e, n’o suyo articlo 27, continava: “Todas las confesiones podrán ejercer sus cultos privadamente. Las manifestaciones públicas del culto habrán de ser, en cada caso, autorizadas por el Gobierno.” (Nos sona, no verdat?).

Con ixos bimbres no nos almira que en 1934, en a sanguinosa revolucion que empenton as fuerças d’a zurda, verdadera declaracion de guerra civil, como reaccion a la suya redota electoral, s’asesinás a 34 religiosos e s’enrestisen 58 ilésias, o palácio bispal e a Cambra Santa d’a Seu d’Oviedo.

Agora, en l’abril de l’anyo 2011 no podemos, ni devemos, oblidar que si callamos devant d’os altroxes, si nos quedamos cútios devant d’as enrestitas, o mal campará salvage per as Espanyas. Ya en tenemos d’experéncia.

No se'n enteran

Ni sisquiera son egoïstas, no son que ignorants. Los fan servir como monyacos. Desigen afogar un lugar, Erés, e privar a vida de tota una comarca, A Galliguera, e no paran cuenta que l'augua d'ixe pantano, que tanto dicen nesecitar, no'n será ta els, que será, entre atros usos, t'a transcolata d'o Ebro.
Ni sisquiera son egoïstas, no son que ignorants. No satisfeitos con vivir d'as subvencions, ye decir d'os nuestros diners, desigen agora progectos economicament e ecologica insustenibles como si n'o b'hes alternativas muito més baratas, e mica perjudicials t'a gent d'a Montanya, que guarancian mesmo millor os riegos suyos. A qui le interese, o suyo pantano tiene un presupuesto total que blinca d'os 120 millons d'euros (20.000 millons de pecetas)
Ni sisquiera son egoïstas, no son que ignorants. Pero quántos diners nos costa ixa ignoráncia! No contentos con as subvencions que toz os anyos les atogan os diferents guviernos -con os nuestros diners, cal ricordar-lo una atra vegata-, Riegos del Alto Aragón demanda d'espeso inversions de mils de millons (Biscarrués no ye a unica obra que revindican estos sinyors) ta embalsar més augua que afoga lugars e paisages e história quan os suyos sistemas de riegos, os piors d'as Espanyas, malfurrian l'augua arrienda.
Ni sisquiera son egoïstas, no son que ignorants. E cómo doleva veyer-los manifestar-sen este cabo de semana a Zaragoça, esberlecando sin conoiximiento. Bien se vale que o domingo, a Madrid, cientos de mils d'espanyols salion t'a carrera a manifestar-sen per una buena causa. Qué diferiéncia.

Dia d'a Victória

En el día de hoy, cautivo y desarmado el Ejército Rojo, han alcanzado las tropas nacionales sus últimos objetivos militares. La guerra ha terminado.

El Generalísimo Franco

Burgos 1º abril 1939

Hue. quan os criminals sobreixitos d’ódio e resentimiento quieren fer-nos creyer que as suyas mentiras son memória, que as suyas mentiras son história, ye menister ricordar que fa 82 anyos o heroïsmo d’o pueblo espanyol aconsiguió meter fin a la sanguinosa baruca en que a r.i.p.ublica heva capuçato a la nuestra Pátria.

Ye verdat que, a la fin, o franquismo no dixó d’estar una oportunidat malmesa; pero hue, més que nunca, ye hora de ricordar a os nuestros heroes, a os valients que con o suyo sacrifício podion, per primer vegata, redotar o marxismo.

Hue, agora como altalle, agora como siempre, ye hora de chilar de nuevas Viva Cristo Rei e aprestar-nos a la luita, a la Cruçata. Sin ódio, con dignidat.

A indignidat d'as Cortes

O pasato viernes, as Cortes d’Aragon zarron a suya puenda de sesions per esta legislatura. No sé si belun se’n havrá apercibito. No pas yo, que no los trobo á faltar. Igual como no trobo á faltar á ixe president autonomico, que fa de secretário de quimisió á Madrid, e ya no exerze de caporal d’Aragon. No sé ta qué pagamos os bogals sueldos de tota esta gentota que o suyo treballo ye prescindible de tot.
O caso ye que o pasato viernes as Cortes d’Aragon rematon a legislatura, e cómo lo fiçon? Pos aprevando una lei sobre ixo que beluns claman muerte digna, encara que mica aduye á la dignidat d’a persona ni á l’exercício d’a prautica sanitária.
Talment as cortes d’Aragon no sabevan que o sabado yera o dia internacional d’a vida e que, per ixo mesmo, b’havió 80 concentracions en Espanya, tamien en Aragon, an que cientos de mils de personas desigiemos o respecto á o primero d’os dreitos humanos. Talment as Cortes d’Aragon tampoco no sabevan que as familias aragonesas son as que pagan més impuestos de tota Espanya. A cifra no ye chiqueta: una família meya que tienga rentos d’o treballo de dica 44.000 euros, fillos chiquez e pague hipoteca caixará d’impuestos 3.540 euros, o que ye 2.910 euros més que a mesma família en Castiella e Lion. Pero claro, sobre ixo no legislan pas as Cortes nuestras, a prioridat ye o dreito á la muerte digna, no pas a proteccion d’a família.
Tampoco no legislan ta millorar a sanidat. Á las suyas sinyorias no se les da mica que as nuestras listas d’aspera no faigan que creixer, que, dende que ye l’autonomia qui s’ha feito cargo d’as transferéncia de sanidat, a calidat de toz os sevícios no faiga que empiorar. Ni b’ha meyos ni b’ha personal, pero sobre ixo no legislan pas as Cortes nuestras, a prioridat ye o dreito á la muerte digna, no pas á la sanidat digna.
O pasato viernes, as Cortes d’Aragon zarron a suya puenda de sesions per esta legislatura. Asinas per lo menos dixaran d’emporquiar, encara que només siga que bels meses, o nombre d’una institucion que ye milenária e que os actuals deputaus han convertito en un circo; un circo indigno e caro.

O empanadico de Morales

A realidat supera la ficcion: a foto no ye pas mica montage. Evo Morales en estato puro. Evo Morales esprituato per Dalí. Evo Morales festellando no sé sabe qué festividat aborigen. Perque a fiesta d’a Pachamama, u d’a Mair Tierra, u de cómo diaples la quieran clamar, se perdió fa sieglos e ya no se sabe pas ni qué ni cómo se hi celebrava.

Pero ixo rai. En puesto de vivir a Quaresma e parar a Pasqua, que buena honra le faria, aquí bi ye Evo Morales: fendo de nuevas o rediclo.

Diz que a culpa ye d’as enqüestas, que si fa tasament un anyo amonstravan un 70% de refirme á la suya gestion, agora os satisfeitos con as politicas moralianas no plegan en o 38%. En una situacion asinas, qualsiquier estadista sabe que si cal fer l’índio, pos se fa. Realpolitik me pa que le dicen.

Con tot, qualcosa cal reconeixer-le á Evo: no caye tan baixo como Sarkozy u Obama, que quan as enqüestas los castigan o que fan ye una guerra. E més luen encara en ye de Rodríguez, que ixe fa la guerra e o rediclo; tot de vez e con parellana torpeça. E nusatros, tanimientres, veyendo cómo pleve.

Investigacions criminals

En un nuevo eixemplo de cómo a cultura d’a muerte empesta totas as árias d’a nuestra dolenta sociedat, o Instituto Universitario de Biocomputación y Física de Sistemas Complejos (BIFI) ha aconseguito a primer autorizacion feita en Aragon ta investigar  

con celulas mairs procedents d’embrions humanos. En estos tiempos asesinadors, no faltan bels investigadors que, con o refirme de muitos politicos, afirman que ye posible matar directament embrions de sers humanos como si no fuesen que ogetos d’investigacion, e nos fan a toz complices d’ixos asesinatos á traviés d’o uso de fondos publicos adedicatos á ditas investigacions.

Dica agora, en Aragon no se permitiva fer servir celulas quitatas d’embrions humanos ta garra mena d'investigacion. A prohibicion, logica de tot, no privava que, actualment, b’haiga en Aragon 14 progectos que treballan con celulas mair adultas que se extrayen, per eixemplo, d’a sangre de cordon umbilical u d’o teixito adiposo, sin estricallar garra vida. A naturaleça nos ofreix amplos recursos ta aconseguir progresar en os tractamientos medicos sin crepar as normas morals. Per eixemplo, as celulas mair de teixitos adultos e a sangre d’o cordon umbilical, emplegatas, como s’ha dito, dica agora en a nuestra region, tienen muitas més posibilidaz d’investigacion que no se creyeva.

Enatiça sociedat que esfiende que a fin justifica os meyos e oblida que l’embrion ye un ser humano; que, dende a concepcion enta devant, un embrion ye tan miembro d’a espécie humana como qualsiquiera de nusatros; que tiene l'adotacion completa de gens humanos e se desenvolica d’una traça que ye exclusiva d’os sers humanos.

O futuro fa miedo perque o present fa fástio.